Po udanej instalacji systemu Ubuntu 11.10 nadszedł czas na pierwsze uruchomienie. Po kilku chwilach wita nas śliczny ekran logowania. Nie jest to jednak typowy ekran znany z większości dystrybucji. Bez obrazy dla nikogo można powiedzieć, że jest to chyba pierwszy ekran logowania, którego nie jesteśmy w stanie się wstydzić. Warto zaznaczyć, że wykorzystuje on LightDM, który pozwala na tworzenie bardzo ciekawych kompozycji z wykorzystaniem języka HTML, CSS oraz JavaScript.

Ekran logowania, którego w końcu nie będziemy się wstydzić

Ciekawostką jest możliwość ustawienia ekranu logowania o wysokim kontraście oraz włączenia klawiatury ekranowej. Naturalnie z tego poziomu można również wybrać środowisko Unity pracujące w 2D, dzięki czemu poradzą sobie również słabsze karty graficzne. Dano nam również możliwość zalogowania się na konto gościa, za pomocą którego można normalnie korzystać z zasobów systemu. Nie warto jednak na nim pracować na poważnie, gdyż po wylogowaniu się z tego konta wszystkie zapisane pliki zostają usunięte. Jest to jednak zaletą dla Pana Darka, ponieważ często zdarza mu się pożyczać laptopa swoim współpracownikom do spotkania z klientami - a Pan Darek ma swoje tajemnice i nie lubi jak brudzi mu się na pulpicie.

Wybór środowiska Unity / Unity 2D

Ekran logowania z wysokim kontrastem oraz klawiatura ekranowa

Po zalogowaniu

Po zalogowaniu się na wybrane konto, pojawia się pulpit w swojej pełnej okazałości.

Pulpit Ubuntu 11.10

Panel boczny

Naturalnie co pierwsze rzuca się w oczy, to boczne menu zawierające skróty do programów. Pani Krysia szybko zauważa brak standardowej ikony "Start" czy "Mój komputer". Jednak oboje naszych bohaterów bez problemu odkrywają przeznaczenie tego elementu. Badając ikonę po ikonce, dowiadują się do czego one mogą służyć. Pani Krysi na chwilę obecną niewiele mówią: Ubuntu One oraz Przełącznik obszarów roboczych.

Panel boczny

Lepiej niż "Start"

Na pierwszy ogień ciekawości poszedł więc Panel główny. Zarówno Pani Krysia jak i Pan Darek od razu rozumieją, że jest to odpowiednik menu "Start", zawierający pogrupowaną listę zainstalowanych programów i skrótów najczęściej wykonywanych czynności. Możliwe jest również wyszukanie interesującego nas programu.

Panel główny / Skróty

Na samym dole znajdują się cztery małe ikonki, które znacznie poszerzają nasze horyzonty odnośnie zawartości naszego komputera, a mianowicie: lista programów, pliki i katalogi oraz kolekcje muzyczne. Trudno się tu do czegoś przyczepić, wszystko przedstawione jest w bardzo wygodny i przejrzysty sposób.

Pozostałe widoki panelu głównego

Katalog domowy

Nadszedł czas na zajrzenie do katalogu domowego. Tutaj już nasi bohaterowie spotykają się z pierwszą odmiennością środowiska Unity - przyciski sterujące znajdują się po lewej stronie belki tytułowej. Po krótkim obcowaniu w Unity, naprawdę nie rozumieją problemu, czy znajdują się one po lewo, czy po prawo - tak naprawdę nie stanowi to kompletnie żadnej różnicy.

Widok katalogu domowego w trybie okna

O ile widok katalogów jak i nawigacja nie budzi żadnych zastrzeżeń, to pojawią się tutaj pierwsze pytania. Pani Krysia postanowiła zmaksymalizować okno. Z przerażeniem w oczach zauważa, że zarówno przyciski sterujące jak i menu poszło sobie gdzieś na spacer.

Brak menu i przycisków sterujących w trybie maksymalizacji

Szybko okazuje się, że są to bezpodstawne obawy. Po najechaniu kursorem myszki na belkę tytułową, wszystko wraca na zwoje miejsce. Zaczęto się więc zastanawiać czy ma to sens - naprawdę ma. Aplikacja w trybie maksymalizacji pozwala się skupić wyłącznie na niej. Wiemy jaki mamy aktualnie uruchomiony program, a menu nie zajmuje dodatkowej przestrzeni. Tak sobie myślę, że w sumie nieciekawie by wyglądały dwa paski pod sobą (panel górny oraz belka aplikacji). Z drugiej strony zastanówmy się, jak często korzystamy z menu aplikacji? Przyznam się, że w moim przypadku dość sporadycznie. Ukrywanie  menu jest więc sprytnie przemyślane, naprzemienne zamieniając się z tytułem aplikacji wtedy, kiedy tego potrzebujemy. Kiedyś zastanawiałem się również, komu przeszkadzały guziki sterujące, ale po głębszym zastanowieniu myślę, że skoro i tak aby zamknąć okno, musimy powędrować tam kursorem, to nie widzę żadnego negatywnego skutku, że dopiero wtedy się one pojawią.

A jednak wszystko na swoim miejscu

Drugie pytanie brzmi: "Gdzie wylądowała zminimalizowana aplikacja?". Nie znajdziemy jej na dobrze znanym w wielu systemach menadżerze zadań. Do tego celu również wykorzystywany jest panel boczny. Ikona uruchomionej aplikacji zawiera dwa znaczniki w formie białego trójkąta - po lewo i po prawo ikony. Ilość znaczników po lewo ikony informuje nas o ilości uruchomionych programów (np. gdy uruchomimy ich kilka), natomiast prawy znacznik informuje nas z której aplikacji aktualnie korzystamy. Krótko mówiąc, występuje tutaj grupowanie aplikacji, tak aby niepotrzebnie nie zajmowały nadmiernie miejsca. W przypadku barku wolnej przestrzeni, następuje harmonijkowanie ostatnich pozycji, które rozwijają się po wskazaniu kursorem myszy.

Panel boczny to nie tylko skróty do programów

Pierwsze kliknięcie w ikonę powoduje przywołanie grupy aplikacji na pierwszy plan, a drugie - ułożenie tylko jej za pomocą wtyczki Expose z Compiza.

Przywołanie grupy aplikacji na pierwszy plan

Drugi klik powoduje uruchomienia działania Expose danej grupy

No dobrze, a co kiedy chcemy rozłożyć wszystkie aplikacje za pomocą Expose? Pani Krysia nie wie, Pan Darek natomiast wygoglował, że może to osiągnąć skrótem klawiszowym Super+W. Zdecydowanie brakuje tutaj brak podpisy miniatur okien. O ile przy małej ilości okien łatwo odnajdziemy nasz program, to przy dużej ilości programów będzie nam bardzo trudno. Brakuje również filtrowania okien w momencie pisania czegoś na klawiaturze.

Globalne menu i zasobnik systemowy

Odkąd znamy znaczenie i funkcje globalnego menu, przyjrzyjmy się co oferuje nam pulpit oraz zasobnik systemowy z prawej strony ekranu.

Zasobnik systemowy

Centrum oprogramowania

Centrum oprogramowania jest - delikatnie mówiąc - pierwszej jakości, Pani Krysia kilkoma kliknięciami może zainstalować interesujący ją program. Darek natomiast skorzysta z wyszukiwarki, aby nie błądzić po odpowiednich kategoriach. I tak instaluje sobie: Gimpa, Imagemagick, Midnight Commandera itp.  Na szczególną uwagę zasługuje również możliwość zakupu płatnych aplikacji. Ale o tym będzie innym razem.

Ustawienia systemu

Ustawienia systemowe pogrupowane są na kilka kategorii. Z punktu widzenia Pani Krysi to co jest i tak będzie za wiele. Podejrzewam, że wystarczyłaby jej nawet połowa. Pan Darek będzie czuł pewny niedosyt, jednak w razie konieczności znajdzie sposób na dostrojenie drobiazgów.

Przełącznik obszarów roboczych

Ostatnim elementem w panelu bocznym jest przełącznik obszarów roboczych. Pani Krysia być może zobaczy i zamknie. Pan Darek natychmiast rozpozna w tym możliwości pracy na kilku pulpitach. O ile praca na kilku pulpitach jest nam doskonale znana, to użytkownikom KDE 4 będzie brakowało Activities, gdzie każdy pulpit może być skonfigurowany oddzielnie, posiadając własny zestaw ikon na pulpicie.

Przełącznik obszarów roboczych

Aktualizacja sterowników

Zarówno Pan Darek jak i Pani Krysia zauważyli komunikat w zasobniku odnośnie możliwości aktualizacji sterowników graficznych. Ponieważ komunikat jest zachęcający, obije z niej korzystają.

Przypadek autentyczny (Mobility Radeon HD3470)

Na nieszczęście naszych miśków, posiadają układ graficzny Mobility Radeon HD3470. O ile wydajność w grach znacznie się zwiększyła, to niestety przemieszczanie i skalowanie okien znacznie spowolniło. Na szczęście nie do tego stopnia, aby uniemożliwić pracę. Oboje postanowili wyłączyć własnościowe sterowniki, aby pulpit "śmigał" znów jak żyleta. Dodatkowy restart, ekran logowania - i bum...nie pojawia się nic, poza menu pulpitu. 

Pani Krysia nie radzi sobie z problemem i jeśli aktualnie nie ma ciężkich dni w miesiącu, być może ponownie zainstaluje system. Pan Darek węszy w logach i dowiaduje się, że została usuniętą biblioteka libGL. Oczywiście dowiaduje się, że konieczna jest ponowna instalacja brakującej biblioteki z pakietu Mesa. Przełącza się na konsole tekstową i wydaje zgrabne polecenia.

sudo apt-get install --reinstall xserver-xorg-core libgl1-mesa-glx libgl1-mesa-dri
sudo dpkg-reconfigure xserver-xorg

Pan Darek po przywróceniu używalności systemu dowiaduje się, że problem wolnego działania okien na własnościowych sterownikach ATi można załatwić instalując program do konfiguracji Compiza i wyłączyć dwie opcje:

Composite -> Wykryj częstotliwość odświeżania
OpenGL -> Synchronizuj z VBlank

Instalacja CompizConfig

Wyłączenie problematycznych opcji

Happy end. Wszystko "biega" jak należy.

Podsumowanie

Zalety

• W końcu porządny ekran logowania z ułatwieniem dostępu dla osób niepełnosprawnych
  
• Możliwość korzystania z konta gościa
• Możliwość korzystania z Unity 2D w przypadku słabszych kart graficznych
• Wygodny i funkcjonalny panel główny
  
• Przemyślana oszczędność przestrzeni roboczej
  
• Dostęp do najważniejszych elementów w zasięgu ręki
  
• Ukrywanie menu aplikacji
• Fantastyczne centrum oprogramowania z możliwością zakupu aplikacji
  
• Uproszczona konfiguracja systemu dla początkujących użytkowników
  

Wady

• Brak standardowego menadżera uruchomionych aplikacji (jako alternatywa)
• Mało intuicyjny sposób przełączania aplikacji z panelu bocznym
• Brak podpisywania okien w widoku Expose przy kombinacji Super+W
• Brak możliwości filtrowania aplikacji w widoku Expose
• Zbyt uproszczona konfiguracja systemu dla wyjadaczy (brak trybu zaawansowanego?)
• Brak implementacji Activities z KDE 4
• Katastrofalny w skutkach proces powrotu do sterowników otwarto źródłowych